ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಳಾಸ ಅಂದ ಕೂಡಲೆ ನಮಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ www ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವಿಳಾಸಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ www.google.com, www.vishvakannada.com, ಇತ್ಯಾದಿ. ಇದರಲ್ಲಿ www ಅಂದರೆ world-wide web ಅಂದರೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲ. ಎರಡನೆಯ ಭಾಗ google ಅಥವಾ vishvakannada ಜಾಲತಾಣದ ಹೆಸರು. ಮೂರನೆಯ ಭಾಗ .com ಅಂದರೆ commercial ಎಂದು. ಇದು .net, .org, ಇತ್ಯಾದಿ ಮೂರಕ್ಷರದ ಅಥವಾ .in, .gov.in, ಇತ್ಯಾದಿ ಇರಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ .in ಅಂದರೆ India ಅಂದರೆ ಭಾರತ. ಈ ವಿಳಾಸಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೇ ಯಾಕಿರಬೇಕು? ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 6000 ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸಗಳು ಯಾಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು? ಹಾಗೇನು ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯೂ ಸೇರಿವೆ. ಅಂದರೆ ಈಗ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅವು .ಭಾರತ, .भारत, .భారత, .ഭാരത, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಡೊಮೈನ್ ನೇಮ್‌ಗಳ ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಟಾಪ್ ಲೆವೆಲ್ ಡೊಮೈನ್ (Top Level Domain, TLD) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಗದ .in ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದ .ಭಾರತ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯ. ಈ ಡೊಮೈನ್‌ಗಳ ಬೆಲೆ ತುಂಬ ಇಲ್ಲ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ರೂ.500 ಆಗಬಹುದಷ್ಟೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ .news, .cooporation, .info, ಇತ್ಯಾದಿ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ .ಪತ್ರಿಕೆ, .ಮಾಧ್ಯಮ, .ಸುದ್ದಿ, .ಚಲನಚಿತ್ರ, ಇತ್ಯಾದಿ ನಮಗಿಷ್ಟಬಂದ ಟಾಪ್ ಲೆವೆಲ್ ಡೊಮೈನ್ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಬಂದಿಲ್ಲ.

ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಅದರ ಜೊತೆ ಇಮೈಲ್ ಕೂಡ ಇರಬೇಕಲ್ಲ? ಅಂದರೆ ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ.ಭಾರತ ಎಂಬ ಜಾಲತಾಣದ ಜೊತೆ ಪವನಜ@ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ.ಭಾರತ ಇಮೈಲ್ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಇದೆ ಕೂಡ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇತರೆ ಇಮೈಲ್‌ಗಳೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಜಾಲತಾಣದ ವಿಳಾಸ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಅದು ಕರ್ನಾಟಕ.ಸರ್ಕಾರ.ಭಾರತ. ಭಾರತದ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೋ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸವನ್ನೆನೋ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಮೈಲ್ ವಿಳಾಸ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಎಂದು ನನಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಇ-ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಬಂದಿಲ್ಲ.

ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹಲವು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲ, ಅದರೊಳಗೆ ಅಡಕವಾದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲ, ಇಮೈಲ್ ಎಲ್ಲ ಸೇರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಮಾಹಿತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಇಮೈಲ್. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೊಮೈನ್ ನೇಮ್ (Internationalised Domain Name, IDN) ಎಂಬುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸಗಳ ಬಳಕೆ. ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಇಮೈಲ್ ವಿಳಾಸಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದೆನಲ್ಲ? ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತೊಂದರೆ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಲವು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ಇತರೆ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ವಿಳಾಸಗಳು ಯುನಿಕೋಡ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಯುನಿಕೋಡನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಇಮೈಲ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ಇಮೈಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಬಳಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಇಮೈಲ್ ವಿಳಾಸಗಳು ಯುನಿಕೋಡ್ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರೆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಅದನ್ನು universal acceptance ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಿದೆ. ಐಕಾನ್ ಎಂದರೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಫಾರ್ ಅಸೈನ್ಡ್ ನೇಮ್ಸ್ ಆಂಡ್ ನಂಬರ್ಸ್ (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers, ICANN).  ಇದೊಂದು ಸರಕಾರೇತರ, ಲಾಭ ನಷ್ಟಗಳಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಜನರೇ ನಡೆಸುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಇದರ ಕೆಲಸ. ಐಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಾಗಿ ಇರುವ ವಿಭಾಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ (ಬ್ರೌಸರುಗಳಲ್ಲಿ), ಇಮೈಲ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಲವು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಇದರ ಕೆಲಸ. ಹೀಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಆಯಾ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಒಡೆಯರಿಗೆ ಅದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶವಾದರೆ ತಾನೆ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಐಕಾನ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮಿಂದಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಅದರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಅದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುತ್ತೀರಾ? ನಿಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ http://uasg.tech  ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

[ಲೇಖಕರು ಐಕಾನ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದವರು]

–ಡಾ| ಯು.ಬಿ. ಪವನಜ

gadgetloka @ gmail . com

The post ಜಾಲತಾಣ ವಿಳಾಸಗಳ first appeared on Vishva Kannada.

Kannada and Culture Department of Govt of Karnataka have released Unicode complaint opentype fonts and Unicode based software for Kannada under GPL. These are available for free download at their website. Download and install “Ascii to Unicode Kannada Converter” from this page. This software works in Windows only.  Now you are ready to convert the text from PageMaker file into Unicode.

Open the PageMaker file. Select the Text tool depicted by a big “T” shaped icon.  Click anywhere in the text area. Select the entire text (Ctrl-A followed by Ctrl-C). Now open Notepad and paste this text into that (press Ctrl-C). The text will appear gibberish in Notepad. Don’t worry about it. Save the file as plain text file (.TXT file). Remember where you have saved the file.

Now run the “Kannada ASCII Unicode Converter” software. In the first textbox enter the name of the ASCII file to be converted (the file you just saved from Notepad). In the bottom textbox enter a filename for the Unicode text file that will be created by the software. Select the default “GOK (Kuvempu Nudi Baraha)”, or other encoding as the case may be, as the encoding from which the text has to be converted. Click on the button written “ಪರಿವರ್ತಿಸಿ”. It will show the progress of conversion.

Once the conversion is complete, it will display appropriate message to indicate the completion of the conversion. If you open the text file created by the software, it will have the text converted into Unicode. This text can be used in Wikisource, Wikipedia, etc.

The post Converting from non Unicode (Nudi, Baraha, …) font encoding to Unicode Kannada first appeared on Vishva Kannada.

It has become a fashion to talk about the digital divide in India. These talks are going on for more than 2 decades now. Nevertheless there is no doubt about the need of taking the benefits of Information Communication Technology (ICT) for common man. The statement “ICT for common man has to be in his language” is always relevant. Many state governments and the central government of India are spending lot of money towards E-Governance. Of late many private vendors also have realised the importance of localising their applications into Indian languages. Be it a web based or mobile app based solution providing it in Indian language will increase the user-base by huge magnitudes.

This brings us to the issue of standardisation of terminologies used in localising the ICT applications into Indic. How does one write frequently used terms in Indic? Is there any standard? For example, how to write “Exit” in Kannada? Should I use “ನಿರ್ಗಮನ” or “ಹೊರಗೆ”? Enter FUEL Project. This project aims at standardising the Frequently Used Entries in Localisation. The project aims at having a consistency among the terms used across all applications, apps and websites. FUEL Project is run by volunteers. Corpus of translations of the terminologies is developed by contributions of enthusiastic people in true opensource spirit.

FUEL project has been organising annual conferences referred as Globalisation Internationalisation Localisation and Translation, in short GILT Conference. This year’s GILT Conference was held at New Delhi, India, during Sep 24 & 25, 2016. This year’s conference had general users, media persons and writers who are nothing but the normal consumers of the output of FUEL usage apart from the techies. There was a track exclusively dedicated for Mozilla localisation. The detailed agenda and speakers list is available here.

Localisation experiences in Kannada and Tulu Wikipedias

I have been a Wikipedian for more than a decade. I have contributed to Kannada Wikipedia ever since it was started way back in the year 2004. Tulu Wikipedia went live recently which was in incubation from 2008. I have been contributing to Tulu Wikipedia as well. I presented a paper at FUEL GILT Conference titled “Localisation experiences in Kannada and Tulu Wikipedias”.

Kannada and Tulu belong to Dravidian family of languages. Geographically and politically they both belong to Karnataka. Both languages share a lot of things and there are many common words used in both languages. At the same time Kannada and Tulu have their own distinct identities. One striking feature is that Tulu has less Sanskrit words compared to Kannada. Tulu had its own script and grammar but over the years the usage of Tulu script has been discontinued. Nowadays most Tulu people use Kannada script. This has led to the usage of many Kannada words in place of original Tulu words.

Kannada has an established history of science and technology writings as well as localised software applications. Naturally a well-developed glossary is available. It was somewhat easy to localise the strings used in Mediawiki, which is the platform used to host Wikipedias, into Kannada, which very fall under FUEL category. In Kannada, we have been using these formulas while creating technical glossary –
1. Create altogether new term
2. Translate the English term
3. Transliterate the English term, i.e., write the English term in Kannada script
Depending on the situation, one of the 3 paths is followed. The same philosophy is extended for localising the strings used in Mediawiki. In many situations, we have either a part translation available or a similar example available in Kannada which made the localisation of Mediawiki not so difficult.

Tulu Wikipedia was in incubation since 2008. It became live on Aug 05, 2016. One of the main requirement to make it live was to have major strings translated into Tulu. Most of the commonly used strings have been translated now. But the case of Tulu is not so simple which has no history of science and technology writing. It was quite difficult to localise most of the strings. At many places Kannada strings have been used. Many more strings are yet to be localised. In case of Tulu, we have been using these formulas for Mediwaiki translations –
1. Create altogether new term in Tulu
2. Use more of Kannada words in the localised string
3. Transliterate the English term, i.e., write the English term in Kannada script. Since Tulu is using Kannada script, the strings thus used will be the same for Kannada and Tulu

The questions and answers just after the presentation had some very interesting questions from other language Wikipedians as well as people from other walks of life who are into localisation. I could benefit by interacting with others and by gaining insights into some unexplored areas by me. Interactions with other participants which also included some Wikipedians continued after the presentation. Overall it was quite useful spending of two days. Looking forward for the next event like this.

Acknowledgements

• Kannada and Tulu Wikipedians
• Dr Vishwnatha Badikana – Tulu translations
• Bharathesha Alasandemajalu -Tulu translations
• Wikimedia Foundation for sponsoring the travel

Links:

• My presentation
• Kannada Wikipedia
• Tulu Wikipedia
• FUEL Project
• TranslateWiki

The post Localisation experiences in Kannada and Tulu Wikipedias first appeared on Vishva Kannada.